ไทยค้นพบ ‘นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส’ ไดโนเสาร์พันธุ์ใหม่ใหญ่ที่สุดในอาเซียน

เรื่องราวทั้งหมดเริ่มต้นขึ้นขณะที่ ‘นายถนอม หลวงนันท์’ ชาวบ้านพนังเสื่อ อ.หนองบัวระเหว จ.ชัยภูมิ กำลังหาปลาที่สระน้ำสาธารณะในวันที่ 2 มีนาคม 2559 แล้วได้บังเอิญเห็นก้อนหินรูปร่างปริศนาอยู่ริมสระน้ำคล้ายกระดูกสัตว์ขนาดใหญ่ และคาดว่าเป็นกระดูกไดโนเสาร์ 

จึงได้แจ้งผ่าน ทต.หนองบัวระเหว และทสจ.ชัยภูมิประสานมายังกรมทรัพยากรธรณี เข้ามาตรวจสอบจึงพบว่าเป็นฟอสซิลกระดูกไดโนเสาร์จริง โดยเป็นชิ้นส่วนของกระดูกใต้กระเบนเหน็บ (sacral vertebrae) ของไดโนเสาร์คอยาวหางยาวกลุ่ม ‘ซอโรพอด’ ขนาดใหญ่ จึงได้เริ่มสำรวจขุดค้นอย่างเป็นระบบนับแต่นั้นมา

และในที่สุดวันที่ 14 พฤษภาคมที่ผ่านมานี้ ทีมวิจัยนำโดย ‘ดร.ศิตะ มานิตกุล’ นักสำรวจของ ‘เนชันแนล จีโอกราฟฟิก (National Geographic Explorer)’ และนักวิจัยจากศูนย์วิจัยและการศึกษาบรรพชีวินวิทยา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ร่วมกับ ‘คุณธิติวุฒิ เศรษฐพานิชสกุล’ นักศึกษาปริญญาเอกจาก University College London (UCL) ได้ประกาศความสำเร็จครั้งใหม่ผ่านวารสาร Scientific Reports ถึงการค้นพบ ‘นาคาไททัน ชัยภูมิเอนซิส’ (Nagatitan chaiyaphumensis) ไดโนเสาร์ชนิดที่ 14 ของประเทศไทยอย่างเป็นทางการ

โดยชื่อมีความหมายว่า ‘พญานาคยักษ์แห่งชัยภูมิ’ เป็นไดโนเสาร์คอยาวขนาดมหึมาในกลุ่ม ‘ซอโรพอด’ ที่เคยอาศัยอยู่ในพื้นที่ซึ่งปัจจุบันคือประเทศไทยเมื่อราวๆ กว่า 100 ล้านปีก่อนในยุคครีเทเชียสตอนต้น นักวิจัยประเมินว่ามันมีน้ำหนักประมาณ 26-28 ตัน และมีความยาวตั้งแต่หัวจรดหางประมาณ 27 เมตร ซึ่งยาวพอๆ กับสนามบาสเกตบอล 1 สนาม โดยมีน้ำหนักมากกว่าทีเร็กซ์ถึง 3 เท่า และมีกระดูกขาหน้าชิ้นหนึ่งที่ยาวถึง 1.78 เมตร ถือว่ามีสัณฐานไม่เหมือนไดโนเสาร์ชนิดไหนเลยในโลกนี้ โดยเฉพาะกระดูกสันหลังและกระดูกขาที่โดดเด่นจนสามารถจำแนกถึงความแตกต่างจากไดโนเสาร์ชนิดอื่นได้อย่างชัดเจน

ชื่อของไดโนเสาร์ชนิดนี้สะท้อนทั้งความเชื่อและรากเหง้าทางวัฒนธรรม ‘นาคา’ ตามความเชื่อเรื่องพญานาคของไทย รวมกับคำว่า ‘Titan’ ในภาษากรีก แปลว่า ‘ยักษ์’ ส่วน ‘ชัยภูมิเอนซิส’ หมายถึงแหล่งที่พบ ซึ่งก็คือ จ.ชัยภูมิ นั่นเอง

จากหลักฐานทางธรณีวิทยา นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าในช่วงเวลานั้น ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยมีสภาพแวดล้อมแบบแห้งถึงกึ่งแห้ง ซึ่งเหมาะสมต่อการดำรงชีวิตของไดโนเสาร์กลุ่ม ‘ซอโรพอด’ และ ‘นาคาไททัน’ น่าจะอยู่ร่วมระบบนิเวศเดียวกับไดโนเสาร์กินพืชขนาดเล็ก รวมถึงบรรพบุรุษของ ‘ไทรเซอราทอปส์’

มากไปกว่านั้น ‘นาคาไททัน’ ยังถูกขนานนามว่าเป็น ‘ไททันตัวสุดท้าย’ ของไทย เพราะ ชั้นหินที่พบฟอสซิลนี้เป็นชั้นหินที่มีอายุน้อยที่สุดที่เคยค้นพบในประเทศไทย ขณะที่ ชั้นหินที่ใหม่กว่านั้นบ่งชี้ว่าเคยเป็นสภาพแวดล้อมแบบทะเลตื้น จึงมีความเป็นไปได้ว่าไดโนเสาร์ขนาดใหญ่บนบกอาจค่อยๆ หายไปจากพื้นที่หลังช่วงเวลานี้ กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ‘นาคาไททัน’ อาจเป็นหนึ่งในไดโนเสาร์ยักษ์กลุ่มสุดท้ายของผืนแผ่นดินไทย

ในปัจจุบันแหล่งขุดค้นได้พัฒนามาเป็นศูนย์วิจัยทางวิทยาศาสตร์ ขณะเดียวกันยังมีการจัดแสดงจำลองขนาดจริงของ ‘นาคาไททัน’ ที่ พิพิธภัณฑ์ Thainosaur เพื่อให้ผู้คนได้เห็นภาพความยิ่งใหญ่ของสิ่งมีชีวิตดึกดำบรรพ์ชนิดนี้อย่างชัดเจน แสดงถึงหลักฐานสำคัญของการวิวัฒนาการสิ่งมีชีวิตบนโลก