4 ตุลาคมนี้ ดูดาวเสาร์ใกล้โลกที่สุดในรอบปี

ถ้ายังไม่มีนัดอะไรในคืนวันอาทิตย์ที่ 4 ตุลาคมนี้ ลองเว้นที่หัวใจไว้ให้ดาวเสาร์สักหนึ่งช่อง เพราะคืนนี้คือช่วงเวลาที่ดาวเคราะห์วงแหวนจะมาอยู่ในตำแหน่ง ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ ซึ่งหมายถึงดวงอาทิตย์ โลก และดาวเสาร์จะเรียงตัวกันเป็นแนวเดียวกัน โดยมีโลกอยู่ตรงกลาง

ตำแหน่งดังกล่าวทำให้ดาวเสาร์อยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า และเป็นช่วงที่ดาวเสาร์เข้าใกล้โลกมากที่สุดในรอบปี แม้คำว่าใกล้ ในระดับจักรวาลจะยังหมายถึงระยะทางราว 1.26 พันล้านกิโลเมตร ก็ตาม แสงจากดาวเสาร์ที่เราเห็นใช้เวลาประมาณ 70 นาทีในการเดินทางมาถึงโลก (แต่ก็ยังเห็นในระยัที่ใกล้ที่สุดอยู่ดี)

มองหาดาวเสาร์ได้เมื่อไหร่

ดาวเสาร์จะขึ้นทางทิศตะวันออกตั้งแต่ช่วงหัวค่ำ ค่อยๆ สูงขึ้นจนอยู่บริเวณท้องฟ้าด้านบนช่วงใกล้เที่ยงคืน ก่อนจะเคลื่อนต่ำลงทางทิศตะวันตกและลับขอบฟ้าก่อนรุ่งเช้า เรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในคืนที่มีเวลาให้เลือกมองดาวกันแบบยาวๆ

ช่วงหัวค่ำยังเป็นจังหวะที่ดี เพราะดวงจันทร์จะขึ้นค่อนข้างดึก ทำให้ท้องฟ้ายังมืดพอสำหรับการสังเกตดาวในช่วงแรกของคืน

แล้วจะรู้ได้อย่างไรว่าดวงไหนคือดาวเสาร์

หาจุดที่มืดและห่างจากแสงไฟเมือง ไม่ว่าจะเป็นระเบียงดาดฟ้า หรือสวนสาธารณะที่มองเห็นท้องฟ้าได้กว้างๆ จากนั้นให้เวลาสายตาปรับกับความมืดประมาณ 10 นาที

ดาวเสาร์จะปรากฏเป็นจุดสีเหลืองนวลที่ค่อนข้างนิ่ง ต่างจากดาวฤกษ์รอบๆ ที่มักดูเหมือนกะพริบ เป็นดาวเคราะห์ที่อยู่ไกลที่สุดที่เราสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า

อยากเห็นวงแหวน ต้องใช้กล้อง

ถ้าอยากเห็นไฮไลต์ ‘วงแหวนของดาวเสาร์’ ด้วยตาตัวเอง งานนี้ต้องพึ่งกล้องโทรทรรศน์ แต่ไม่จำเป็นต้องเป็นอุปกรณ์ขนาดใหญ่ เพราะกล้องขนาดเล็กที่มีกำลังขยายประมาณ 25 เท่าก็สามารถช่วยให้เห็นวงแหวนได้

หลังจากวงแหวนหันขอบเข้าหาโลกจนแทบมองไม่เห็นในปี 2568 ตอนนี้วงแหวนกำลังค่อยๆ เปิดมุมให้เห็นชัดขึ้นอีกครั้ง และในช่วงตรงข้ามกันก็ยังมีความสว่างมากขึ้นจากแสงอาทิตย์ที่ตกกระทบอนุภาคน้ำแข็งบนวงแหวนโดยตรง

หากมองผ่านกล้องแล้วเห็นจุดเล็กๆ อยู่ใกล้ดาวเสาร์ นั่นอาจเป็น ไททัน (Titan) ดวงจันทร์ขนาดใหญ่ที่สุดของดาวเสาร์

ส่วนใครไม่มีกล้อง ลองเช็กกิจกรรมจากหอดูดาวหรือกลุ่มดาราศาสตร์ใกล้บ้าน เพราะหลายแห่งมักจัดกิจกรรมเปิดให้ประชาชนมาส่องดาวผ่านกล้องโทรทรรศน์ด้วยตัวเอง แต่อย่าลืมเช็กพยากรณ์อากาศก่อนออกไป เพราะสิ่งเดียวที่อาจเป็นอุปสรรคจากดาวเสาร์ได้จริงๆ ก็คือกลุ่มก้อนเมฆที่หนาจนบดบัง

ดาวเสาร์จะเข้าสู่ตำแหน่งตรงข้ามกันพอดี ในวันอาทิตย์ที่ 4 ตุลาคม และสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าตลอดทั้งคืน หากสภาพอากาศเป็นใจ