İstanbul'da bugün yapılacak ne var?

‘90’lardan Beri Halı’dayız’, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ) Resim Bölümü’ne bağlı olarak faaliyet gösteren Halı Atölyesi’nin sanat eğitimine odaklanıyor. Atölyenin kuruluşundan bu yana titizlikle inşa edilen fiziksel ve kavramsal bağların izini süren sergi, yolu bu mekandan geçmiş sanatçıların ortak üretimleri, kişisel işleri, arşiv malzemeleri ve tanıklıklarından derlenen bir kolaj sunuyor. Halı Atölyesi, halı dokuma eğitimini güncel sanatla ilişkilendiren, beraber öğrenmeye dayalı pedagojik yaklaşımı ve herkesin katılımına açık programlarıyla gerek kurum içinde gerekse kurum dışında benzersiz bir konum edindi. Akademiye içkin cinsiyetçi hiyerarşileri ve kemikleşmiş bürokrasiyi ilke ve uygulamalarıyla alaşağı eden; öğrenciyi, sanatçıyı, misafiri, kültür emekçisini aynı masa etrafında buluşturabilen ve en önemlisi, “sokağı dışlamayan” müstesna bir model yarattı. 1992’de Halı Atölyesi’ne asistan olarak atanan görsel sanatçı ve akademisyen Gülçin Aksoy (1965-2024) ile ona eşlik eden bir grup öğrenci ve yol arkadaşının önayak olduğu dinamizm, 1990’lar sonundan itibaren atölyeyi dönüştürdü. Açığa çıkan sinerji, Aksoy’un hem fiziken hem de fikren açık tuttuğu atölye kapısından taşıp önce okulun koridorlarına, sonra da İstanbul’un güncel sanat ortamına yayıldı. Atölyenin üretim modeli, 2000’li yıllarda İstanbul’daki bağımsız sanat inisiyatifleri, feminist çevreler ve disiplinlerarası kolektiflerle kurduğu ilişkiler sayesinde çoğaldı, çeşitlendi ve genişledi....

Türkiye Tiyatro Vakfı (TTV), tiyatro tarihimizin izlerini süren özel bir sergiyle karşımızda. TTV öncülüğünde Sivil Toplum için Destek Vakfı ve Türkiye Mozaik Foundation katkılarıyla hayata geçirilen bu arşiv sergisi Depo’da hayat buluyor. Küratörlüğünü vakfın kurucu başkanı Esen Çamurdan’ın, yardımcı küratörlüğünü Aylin Erkan ve Ceren Uyan’ın, tasarımını Sera Dink’in üstlendiği sergi, tiyatronun sadece sahnede değil; anılarda, belgelerde ve geçmişten bugüne taşınan anlatılarda da yaşayabileceğini gösteriyor. Türkiye Tiyatro Vakfı’nın arşivinden özenle seçilen eserler; sicil defterlerinden kişisel notlara, maaş bordrolarından kurum içi yazışmalara, mektuplardan fotoğraflara, kitaplardan dergilere, sahne tasarımlarından afişlere ve karikatürlere, oyun metinlerinden çalışma notlarına kadar uzanan zengin bir çeşitlilik sunuyor. Aralarında Genco Erkal, Ergun Köknar, Behzat Butak, Ümit Denizer gibi tiyatrocuların; Genç Oyuncular, AÇOK gibi toplulukların ve dönemlerine damga vurmuş oyunların çeşitli belgeleriyle birlikte yer aldığı sergide ziyaretçileri nice öykü, sürpriz belge ve görsel bekliyor. Ayrıca Türkiye’nin tiyatro belleğini boyutlandıran görüşmelerden oluşan Sözlü Tarih ve TTV’nin özel bir uygulaması olan Konuşan Fotoğraflar bölümleri görsel-işitsel ögelerle yaşayan bir arşiv deneyimi sunuyor. ‘Tiyatro Hazinemizden’, bir bölümü ilk kez gün yüzüne çıkan belgelerle tiyatronun belleğini harekete geçirerek, geçmişten günümüze uzanan tiyatro yaşantısını ve ruhunu bugünün...

Ara Güler Müzesi, Robert Capa Contemporary Photography Center iş birliğiyle, 20. yüzyılın en önemli foto muhabirlerinden Robert Capa’nın Türkiye’de bugüne dek gerçekleştirilen en kapsamlı sergisini sanatseverlerle buluşturuyor. Başlığını Capa’nın yalın ve gerçekliğe dayalı fotoğraf felsefesini yansıtan sözünden alan ‘Gerçek En İyi Fotoğraftır’, sanatçının 1932’deki ilk profesyonel işinden 1954’teki son karelerine uzanan geniş bir seçki sunuyor. 1913’te Budapeşte’de doğan ve kariyerinde İspanya İç Savaşı’ndan II. Dünya Savaşı’na, Hindiçin Savaşı’ndan modern tarihin birçok önemli çatışmasına tanıklık eden Capa, yalnızca savaşların dehşetini değil, insanların yaşadıkları insani deneyimleri de fotoğraflarına yansıttı. “Eğer fotoğraflarınız yeterince iyi değilse, yeteri kadar yaklaşmamışsınız demektir,” sözüyle tanınan Capa, cesaretiyle hafızalara kazındı. Henri Cartier-Bresson, George Rodger ve David “Chim” Seymour ile Magnum Photos’un kurucularından olan Capa, fotoğrafçının tanık ve hikaye anlatıcısı kimliğini tanımlayan öncülerden biri oldu. Onun kareleri yalnızca tarihsel belgeler değil; empati, adalet ve fotoğrafın dönüştürücü gücüne olan inancın da bir yansıması olarak görülebilir. Sergi, Capa’nın 1946’da Türkiye’ye yaptığı ziyarette çektiği 37 adet gümüş jelatin baskıyı içeren özel bir bölümü de kapsıyor. İstanbul’un günlük yaşamından Ankara’nın modern mimarisine, kırsal manzaralardan portrelere uzanan bu kareler, sanatçının Türkiye’ye bakışını ortaya koyuyor. ‘Gerçek En...

Arter’in ‘Basınç Altında Suyun Üstünde’ başlıklı grup sergisi, 15 sanatçının resim, heykel ve fotoğraf gibi farklı mecralarda ürettiği toplam 33 yapıtı Nilüfer Şaşmazer’in küratörlüğünde bir araya getiriyor. Sergi, çevresel felaketler, uluslararası çatışmalar, göç ve ekonomik istikrarsızlığın hüküm sürdüğü günümüze dair belirsizliklerin ve sosyal adaletsizliklerin yarattığı kaygıları merkezine alan birbiriyle bağlantılı iki bölümden oluşuyor. Zorlu toplumsal koşulların ve üst üste binen krizlerin bireyler üzerindeki etkilerini irdeleyen sergi, sanatın olanaklarıyla bu bağlamda biçimlendirilmiş soru ve önerilere odaklanıyor. Sergide Michaël Borremans, Ángela de la Cruz, Claire Fontaine, Shilpa Gupta, Fatoş İrwen, Nadia Kaabi-Linke, Alicja Kwade, Cinthia Marcelle, Tiago Mata Machado, Jean Meeran, MORIS, Ugo Schiavi, Hyun-Sook Song, Nasan Tur ve Mariana Vassileva’nın eserleri yer alıyor. Sergi 12 Haziran-11 Ocak tarihlerinde Arter’de.

‘Ortak Duygular’, British Council Koleksiyonu'ndan yapıtlarını bir araya getiren bir grup sergisi. Birleşik Krallık’ın 20. ve 21. yüzyıl sanatına odaklanan ve tarihi 1930’lu yıllara dayanan British Council Koleksiyonu, yaklaşık 9000 eserden oluşuyor. Kalıcı bir serginin parçası olmayan ve ağırlıklı olarak uluslararası sergilere ödünç verilen bu değerli koleksiyon “duvarları olmayan müze” olarak da anılıyor. Bu sergide ise koleksiyondan 29 sanatçının eserleri yer alıyor. Aralarında kimler mi var? Lucian Freud, Damien Hirst, David Hockney ve daha pek çok tanınmış isim… Geleceğe dair belirsizlikler ve dönüşümler içinde, ortak duyguların paylaşıldığı bir alan oluşturmaya çalışan sergi, British Council Koleksiyonu’nu güncel ve spekülatif bir yaklaşımla ele alıyor. “Özeni Korumak”, “Tanıdık Yüzler” ve “Hayali Gelecek” başlıklı üç bölümden oluşan sergi bizleri kurumsal koleksiyon politikaları, sanat aracılığıyla bir araya gelen topluluklar ve sanat kurumlarının ve koleksiyonlarının geleceği üzerine düşünmeye davet ediyor. 2025-2026 sanat sezonunun merak uyandıran sergilerinden biri. Sergi 16 Eylül-18 Ocak tarihlerinde Pera Müzesi’nde.

Ankara, İstanbul ve İzmir’de eş zamanlı sunulan, Fransız Ulusal Göç Tarihi Müzesi tarafından tasarlanan ‘Kalıpların Dışına Çıkmak’ sergisi, göç olgusuyla bağlantılı toplumsal konuları ele alan çizgi romancıları bir araya getiriyor. Sergi, çizgi romanda anlatı biçimlerinin nasıl evrildiğini, farklı kıtalarda ve on yıllar boyunca gelişen bir hikayenin farklı dönemlerini anlatıyor. Çizgi roman merceğinden bakarak, ziyaretçiye yabancının temsili, göç konusu ve zihniyetlerin değişimini anlamasına yarayacak ipuçları sunuyor. Sergide Farid Boudjellal, Lisa Mandel, Yasmine Bouagga, Marguerite Abouet, Marjane Satrapi, Riad Sattouf ve Will Eisner’in çalışmaları yer alıyor. Sergi 4 Kasım-31 Ocak tarihlerinde Fransız Kültür Merkezi’nde.

‘Yan Yana’, sanat dünyamızın iki önemli çiftini bir araya getiriyor: Melahat ve Eşref Üren ile Eren ve Bedri Rahmi Eyüboğlu. Müzenin iki katına yayılan sergide, Türkiye İş Bankası Sanat Eserleri Koleksiyonu’ndaki eserlerin yanı sıra Eyüboğlu Ailesi, İmren Erşen ve özel koleksiyonlardan seçilmiş resimler, mektuplar, şiirler, karikatürler ve belgeler yer alıyor. Dr. Öğr. Üyesi Ali Kayaalp’in küratörlüğünde hazırlanan Üren sergisi, çiftin birlikte ama bir o kadar da bağımsız üretimlerini görünür kılarken; Ömer Faruk Şerifoğlu’nun küratörlüğünde kurgulanan Eyüboğlu sergisi, yarım asrı aşan üretim süreçlerini ve Anadolu’dan beslenen sanat miraslarını izleyiciyle buluşturuyor. ‘Yan Yana’, yalnızca sanatçıların ortak yaşamını değil, farklı sanat anlayışlarının kesiştiği çok sesli bir tarih anlatısını da ortaya koyuyor. Sergi 20 Eylül-10 Temmuz tarihlerinde Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nde.

‘Gökyüzleri’, Serra Tansel’in gökyüzüyle kurduğu çok katmanlı ilişkiye odaklanan yeni eserlerini ve sanatçının mekana özel ürettiği enstalasyonunu bir araya getiriyor. ‘Son Gökyüzünden Sonra Nereye Uçmalı Kuşlar?’ enstalasyonu ismini şair Mahmoud Darwish’in dizelerinden alıyor ve Filistin’e endemik olan kuşları konu ediyor. Enstalasyon Tansel’in Londra’daki Filistin Dayanışma Yürüyüşü’nde gördüğü karton bir kuşun yarattığı imgesel kırılmadan ilham alıyor. Hareket, özgürlük ve barışın simgesi olan kuş, küresel lojistik ağlarının gündelik malzemesi olan karton kutularla birleşerek, ticaret nesnelerinin akışkanlığı ile zorunlu göçe ya da hareketsizliğe mahkum edilen bedenler arasındaki çelişkiyi görünür kılıyor. Serginin gökyüzü eksenli kavramsal çerçevesi, görünmeyen şiddetin izlerini taşıyan diğer işlerle daha da genişliyor. ‘Aynı Gökyüzünün Altında’ adlı fotoğraf serisi, yaşamdan koparılan Gazzeli gazetecilerin çektiği fotoğrafların yalnızca gökyüzü bölümlerini koruyarak, yok edilen hayatların ve görüntülerin sessizliğini ve sansürün yarattığı çifte yükü görünür kılıyor. Serginin bütününde, gökyüzünün altında yaşayan her şeyin birbirine görünmez bağlarla bağlı olduğu fikri, farklı malzemeler ve duyusal deneyimler üzerinden yeniden hatırlanıyor. Sergi 18 Aralık-17 Ocak tarihlerinde Pilot’ta.

İsveçli sanatçı Åsa Jungnelius’un Türkiye’deki ilk kişisel sergisi Elif Kamışlı küratörlüğünde gerçekleşiyor. ‘Toprak, Ateş, Su ve Havayla Yazılmış Bir Dize’ başlıklı sergi, malzeme ve insan arasındaki ilişkiyi binlerce yıldır var olan fonksiyonel objeler ve camın sanatsal anlatılardaki yolcuğu üzerinden araştırıyor. Hem durgunluk hem de yoğunluk hissi uyandıran bir peyzaj olarak tasarlanan sergi alanında, Jungnelius’un yakın dönem cam ve mermer heykelleri izleyiciyi kişinin malzemeyle kurduğu ilişki üzerine düşünmeye davet ediyor. Jungnelius’un, Denizli’deki cam işçileriyle iş birliği içinde bu sergi için özel olarak ürettiği dört yeni eser de Pera Müzesi’nde sizleri bekliyor. Sergi 16 Eylül-18 Ocak tarihlerinde Pera Müzesi’nde.

Betül Özkan, ‘Sicimin İzinde’ sergisinde Anadolu kültürünün kadim malzemeleri olan ip ve yün üzerinden kişisel ve kolektif bir hafızayı görünür kılıyor. Kuşaklar boyunca kadın emeğiyle işlenen bu malzemeler, yatak, yorgan ve yastıktan, halı, kilim ve çeşitli dokumalara dönüşerek kültürel yaşamın vazgeçilmez unsurları oldu. Sanatçı, bu mirası hem kavramsal hem de biçimsel bir başlangıç noktası olarak ele alıyor. Bu geleneği yalnızca malzeme düzeyinde değil üretim biçimiyle de pratiğine taşırken, bu mirasla yeni bir yüzey akışı ve dokusal dil inşa ediyor. Sergi 13 Aralık-17 Ocak tarihlerinde Galeri Bosfor’da.